ಪೀಠಿಕೆ (Preamble) ಎಂದರೇನು? ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಪೀಠಿಕೆಯ ಪರಿಚಯ (Introduction)
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು, ಆದರ್ಶಗಳು, ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಆಶಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಧಿಕಾರದ ಮೂಲ ಯಾವುದು, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವೇನು ಹಾಗೂ ಸಂವಿಧಾನವು ಯಾವ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪೀಠಿಕೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತವನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಪೀಠಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಪೀಠಿಕೆಯ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (Meaning and Definition)
ಪೀಠಿಕೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಸಂವಿಧಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉದ್ದೇಶ, ಗುರಿ ಮತ್ತು ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆ.
ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೀಠಿಕೆಯು “ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು” (We, the People of India) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕಾರದ ಮೂಲ ಭಾರತದ ಜನರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ (Text of the Preamble)
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯ ಹೀಗಿದೆ:
ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು, ಭಾರತವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭುತ್ವಸಂಪನ್ನ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮಸ್ತ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ:
ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ;
ವಿಚಾರ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ;
ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ಸಮಾನತೆ;
ಇವುಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡಲು ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಸಲು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ, ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 1949ರ ನವೆಂಬರ್ 26ನೇ ದಿನದಂದು ಈ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಶಾಸನಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ನಮಗೆ ನಾವೇ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
ಪೀಠಿಕೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Historical Background)
- ಪೀಠಿಕೆಯು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು 1946ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 13ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಉದ್ದೇಶಗಳ ನಿರ್ಣಯ (Objectives Resolution) ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.
- ಉದ್ದೇಶಗಳ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು 1947ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
- ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು 1949ರ ನವೆಂಬರ್ 26ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
- ಸಂವಿಧಾನವು 1950ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
- 1976ರ 42ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ ಮೂಲಕ ಪೀಠಿಕೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು
ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು.
A. ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ (Nature of the Indian State)
1. ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ (Sovereign)
ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಎಂದರೆ ಭಾರತವು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತವು ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ, ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಹಾಗೂ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಭಾರತವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಂತಹ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
2. ಸಮಾಜವಾದಿ (Socialist)
1976ರ 42ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಮಾಜವಾದದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವಾದವು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಜನಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳು.
3. ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷತೆ (Secular)
1976ರ 42ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯಧರ್ಮವಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಗರಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅನ್ಯಾಯವಾದ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು.
ಸಂವಿಧಾನದ 25ರಿಂದ 28ನೇ ವಿಧಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷತೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಗೌರವ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
4. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕತೆ (Democratic)
ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕತೆ ಎಂದರೆ ಜನರಿಂದ, ಜನರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಜನರ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಭಾರತವು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಚುನಾಯಿತ ಶಾಸನಾಂಗಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತಾಧಿಕಾರದ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಜನರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾನತೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
5. ಗಣರಾಜ್ಯ (Republic)
ಗಣರಾಜ್ಯ ಎಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಸ್ಥಾನವು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ದೊರೆಯದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯು ಪರೋಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
B. ಪೀಠಿಕೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು
1. ನ್ಯಾಯ (Justice)
ಪೀಠಿಕೆಯು ಮೂರು ವಿಧದ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ:
ಅ) ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ (Social Justice):
ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು.
ಆ) ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ (Economic Justice):
ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ಜೀವನೋಪಾಯದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು.
ಇ) ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ (Political Justice):
ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
ಸಂವಿಧಾನದ 14, 15, 16, 17 ಮತ್ತು 39ನೇ ವಿಧಿಗಳು ನ್ಯಾಯದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ.
2. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (Liberty)
ಪೀಠಿಕೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
- ವಿಚಾರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (Liberty of Thought)
- ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (Liberty of Expression)
- ನಂಬಿಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (Liberty of Belief)
- ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (Liberty of Faith)
- ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (Liberty of Worship)
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು, ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 19ನೇ ವಿಧಿಯು ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು, 21ನೇ ವಿಧಿಯು ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹಾಗೂ 25ರಿಂದ 28ನೇ ವಿಧಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧರಹಿತವಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನವು ಅನುಮತಿಸುವ ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಅದು ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
3. ಸಮಾನತೆ (Equality)
ಸಮಾನತೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
- ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನತೆ.
- ಕಾನೂನುಗಳ ಸಮಾನ ರಕ್ಷಣೆ.
- ನಿಷೇಧಿತ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದಿರುವುದು.
- ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಗಳ ಸಮಾನತೆ.
- ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 14ರಿಂದ 18ನೇ ವಿಧಿಗಳು ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಸಮಾನತೆ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
4. ಭ್ರಾತೃತ್ವ (Fraternity)
ಭ್ರಾತೃತ್ವ ಎಂದರೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರ ನಡುವೆ ಸಹೋದರತ್ವ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಪೀಠಿಕೆಯು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಅ) ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆ (Dignity of the Individual):
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ಯಾರನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವರ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಆ) ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆ (Unity and Integrity of the Nation):
ಭಾಷೆ, ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು.
Integrity (ಅಖಂಡತೆ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು 1976ರ 42ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಭ್ರಾತೃತ್ವವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಕ್ಯತೆ, ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಲ್ಯಗಳು
ಮೇಲಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪೀಠಿಕೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
- ಜನಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ (Popular Sovereignty): ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರದ ಮೂಲ ಜನರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
- ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆ (Rule of Law): ಸರ್ಕಾರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕು.
- ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾನತೆ (Political Equality): ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆಯಬೇಕು.
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (Religious Freedom): ಸಂವಿಧಾನದ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
- ಮಾನವ ಘನತೆ (Human Dignity): ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ (National Unity): ದೇಶದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ (Social Welfare): ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.
ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಕಾನೂನುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಪೀಠಿಕೆಯ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ (Legal Status and Importance)
ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಶಾಸನಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯಗಳು (Important Case Laws)
1. In Re: Berubari Union (1960)
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗವಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು.
2. Kesavananda Bharati v. State of Kerala (1973)
ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
ಅಲ್ಲದೆ, ಸಂವಿಧಾನದ 368ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದರೂ, ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಮಾಧಿಕಾರ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮೂಲ ರಚನೆಯ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ.
ಪೀಠಿಕೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ (Amendment of the Preamble)
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು 42ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1976 ಮೂಲಕ ಒಮ್ಮೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ:
- Socialist (ಸಮಾಜವಾದಿ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
- Secular (ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
- Unity of the Nation ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನು Unity and Integrity of the Nation ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೀಠಿಕೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬಹುದಾದರೂ, ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಉಪಸಂಹಾರ (Conclusion)
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ತಾತ್ವಿಕ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಧಿಕಾರದ ಮೂಲವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೀಠಿಕೆಯು ಮಾನವ ಘನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸದಿದ್ದರೂ, ಸಂವಿಧಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಪೀಠಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಬೆಳಕಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಜನರ ಆಶಯಗಳು, ಆದರ್ಶಗಳು ಮತ್ತು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.